“`html
Phân hóa thạch của sóc đất tiết lộ 700.000 năm lịch sử môi trường
Những hang ổ của sóc đất được bảo tồn trong lớp đất đóng băng vĩnh cửu ở Yukon, Canada, chứa đựng những mẫu phân hóa thạch có tuổi đời hàng trăm ngàn năm. Những di tích này, được gọi là coprolit, mang đến cơ hội đặc biệt để tiếp cận ADN môi trường cổ xưa, cho phép tái hiện các hệ sinh thái quá khứ với độ chính xác chưa từng có. Các phân tích di truyền đã tiết lộ sự hiện diện của thực vật, côn trùng, vi sinh vật và thậm chí cả các loài động vật có vú lớn đặc trưng của thảo nguyên voi ma mút, một môi trường hiện đã biến mất. Trong số những phát hiện đáng chú ý nhất, có các bộ gen ty thể hoàn chỉnh của các loài biểu tượng như bò rừng thảo nguyên, ngựa hoang và voi ma mút lông xù.
Những mẫu phân này còn giúp xác định được một dòng sóc đất Bắc Cực chưa từng được biết đến, có tuổi đời 700.000 năm, tồn tại trước khi các nhóm sóc đất hiện nay phân hóa. Phát hiện này gợi ý về một đa dạng di truyền bất ngờ ở những loài gặm nhấm này, những loài đã thích nghi với điều kiện khắc nghiệt của vùng Bắc Cực. Thực tế, sóc đất ngủ đông trong nhiều tháng liền, hạ thấp nhiệt độ cơ thể xuống dưới 0 độ và nhịp tim chỉ còn một nhịp mỗi phút, một chiến lược sinh tồn độc đáo trong thế giới động vật.
Coprolit nổi bật nhờ khả năng bảo tồn ADN sinh vật nhân thực, thường tốt hơn so với xương hoặc trầm tích. Các nhà nghiên cứu đã có thể xác nhận tính xác thực của ADN cổ xưa này nhờ các mẫu phân hủy đặc trưng, các biện pháp kiểm soát tích cực và tiêu cực nghiêm ngặt, cũng như việc xác thực phân loại thông qua mô phỏng máy tính. Trái với mong đợi, rất ít trường hợp nhiễm bẩn từ vật liệu bên ngoài được quan sát thấy, chứng minh rằng những mẫu phân này hoạt động như những viên nang sinh học kín đáo qua thời gian.
Các hệ sinh thái được tái hiện từ những mẫu vật này tương ứng với vùng Beringia phía đông, một khu vực từng có hệ động thực vật hiện đã tuyệt chủng trong kỷ Pleistocen. Các loài thực vật thống trị bao gồm các loại cỏ, cây liễu và cây bạch dương lùn, trong khi các loài động vật gồm voi ma mút, bò rừng, ngựa, cũng như các loài săn mồi như sư tử Mỹ hoặc báo Mỹ, những loài hiện đã tuyệt chủng. Coprolit thậm chí còn tiết lộ dấu vết của ký sinh trùng, chẳng hạn như giun tròn, cho thấy những tương tác sinh thái phức tạp.
Nghiên cứu cho thấy những hang ổ của sóc đất, thường bị bỏ qua trong lĩnh vực cổ gen, là một nguồn tài nguyên vô song để hiểu rõ hơn về động lực sinh thái và tiến hóa của kỷ Đệ Tứ. Phân tích chúng có thể cách mạng hóa hiểu biết của chúng ta về sự thích nghi của các loài trước những thay đổi khí hậu trong quá khứ, mang lại những bài học quý giá cho tương lai. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng những kho lưu trữ tự nhiên này, được bảo tồn trong lớp đất đóng băng vĩnh cửu, có thể còn ẩn chứa nhiều bí mật về cuộc sống thời tiền sử.
“`
Sources officielles
Étude de référence
DOI : https://doi.org/10.1038/s41467-026-72977-6
Titre : Ground squirrel coprolites preserve complex archives of ancient environmental DNA over 700,000 years
Revue : Nature Communications
Éditeur : Springer Science and Business Media LLC
Auteurs : Tyler J. Murchie; Scott L. Cocker; Sina Baleka; Nicola Alexandra Vogel; Libby Natola; Emil Karpinski; Diana Tirlea; McIntyre A. Barrera; Danielle M. Grant; Evan Morien; George S. Long; Linda Y. Rutledge; Grant D. Zazula; Britta J. Jensen; Duane G. Froese; Hendrik N. Poinar